Willkommen auf den Seiten des Auswärtigen Amts

Fjalë përshëndetje nga ambasadori Karl Bergner në kujtim të ngjarjeve të ambasadave në korrik 1990

Gedenkveranstaltung 2 Juli 1990

Gedenkveranstaltung 2 Juli 1990, © Botschaft Tirana

04.07.2024 -

Të nderuar zonja dhe zotërinj, të nderuar të ftuar,

është një nder për mua t'ju mirëpres të gjithëve sot këtu për të kujtuar ngjarjet turbulente të korrikut 1990, një moment kyç në historinë shqiptare dhe një kapitull veçanërisht i rëndësishëm në marrëdhëniet gjermano-shqiptare. Pjesëmarrja juaj thekson se sa e rëndësishme është të kujtojmë historinë tonë të përbashkët dhe guximin e atyre që kërkuan një të ardhme më të mirë në ato kohë pasigurie të madhe.

Në ditët e para të korrikut 1990, mijëra shqiptarë kërkuan strehim në ambasadat perëndimore, të shtyrë nga sfidat politike dhe ekonomike të kohës. Era e ndryshimeve po frynte në të gjithë Evropën dhe Shqipëria nuk ishte përjashtim. Këto veprime të guximshme ishin pararendëse të fundit të regjimit komunist në Shqipëri dhe shënuan fillimin e një epoke të re lirie dhe shprese.

Për të kuptuar rëndësinë e këtij dite, më lejoni të shpjegoj shkurtimisht ngjarjet e 2 korrikut 1990:

Më 1 korrik, afër mesnatës, disa njerëz të guximshëm kaluan mbi muret e ambasadës së sapo zhvendosur të Republikës Federale të Gjermanisë në rrugën Skenderbej.
 
Më 2 korrik, rreth 60-70 refugjatë tashmë ndodheshin në ambasadën tonë, ndërsa të tjerë kërkonin strehim në ambasadat greke, italiane dhe franceze.

Atë mbrëmje ndodhi një ngjarje dramatike, kur një kamion me 34 persona përshkoi muret e ambasadës. Brenda pak ditësh, numri i refugjatëve u rrit në mbi 3.200 në ambientet tona dhe rreth 5.000 në ambasadat e ndryshme në këtë rrugë dhe përtej.

Njerëzit që kërkuan strehim në ambasada morën përsipër rreziqe të mëdha. Ata u përballën me dhunën e forcave të sigurisë së shtetit, gjë që çoi në disa të plagosur dhe, fatkeqësisht, të paktën një vdekje nga të shtënat e policisë. Refugjatët kishin shqetësime të mëdha për sigurinë e familjeve të tyre dhe vetëm një shpresë të pasigurt për të emigruar.

Në ambasadën gjermane, atmosfera ishte plot urgjenca, por edhe me solidaritet dhe mbështetje. Stafi ynë punonte pa pushim për të ndihmuar dhe mbrojtur refugjatët, duke u ofruar atyre ushqim, strehim dhe shpresë. Mes këtij kaosi, kishte momente uniteti dhe ngushëllimi, kur si refugjatët ashtu edhe personeli i ambasadës ndiqnin kampionatin botëror të futbollit 1990. Ky përjetim i përbashkët ofroi një ndjesi normaliteti dhe lidhjeje gjatë atyre ditëve të vështira, duke na kujtuar të gjithëve humanitetin tonë të përbashkët.

Situata brenda ambasadës ishte e vështirë. Kushtet higjienike ishin problematike, sidomos pasi furnizimi me ujë i ambasadës u ndërpre. Furnizimi me ushqime dhe kujdesi mjekësor paraqiste sfida të mëdha. Pavarësisht këtyre vështirësive, refugjatët dhe stafi qëndruan të bashkuar. Duke qenë se një fëmijë lindi në këtë kohë në territorin e ambasadës, tregon se sa shumë qëndresë dhe shpresë ekzistonte edhe në kohë kaq të vështira.

Dua të theksoj përpjekjet e Lothar Parzeller, i cili shërbeu si oficer policie gjerman në ambasadë dhe veprimet e të cilit gjatë kësaj krize ishin thjesht heroike. Ai jo vetëm që ndihmoi në menaxhimin e situatës, por gjithashtu bëri fotografi ikonike që dokumentuan këto ngjarje dramatike dhe i ruajtën ato për brezat e ardhshëm. Disa nga këto fotografi mund t'i shihni këtu dhe në ekspozitën tonë online.

Tani ka dy monumente që përkujtojnë këto ngjarje:

I pari, që ndodhet pas ambasadës sonë (dhe që nuk është i lehtë për t'u gjetur), shënon vendin ku një kamion përshkoi murin. Ky monument u përurua në vitin 2017 dhe u renovua së fundmi. Ne falënderojmë nga zemra artistin Eljan Tanini dhe administratën e qytetit të Tiranës për përpjekjet e tyre.

Monumenti i dytë, para të cilit qëndrojmë sot, u përurua në vitin 2020 nga Bashkia e Tiranës për të shënuar 30 vjetorin e këtyre ngjarjeve. Ai gjithashtu është restauruar kohët e fundit, falë punës së Zyrës së Shërbimit Diplomatik.

Dua gjithashtu të shpreh mirënjohjen time për z. Elvis Toçi, i cili ka treguar entuziazëm dhe përkushtim të jashtëzakonshëm për të siguruar që ky monument të ruhet dhe që ngjarjet e korrikut 1990 të mbahen mend. Përpjekjet e tij kanë qenë të paçmueshme për të mbajtur gjallë kujtimin e këtyre ngjarjeve të rëndësishme.

Dua të përdor këtë rast për të falënderuar:

Zyrën e Shërbimit të Ministrisë së Jashtme për mbështetjen e tyre të palodhshme ndaj ambasadave në rrugën e ambasadave.

Gjon Radovani, jo vetëm për kontributet e tij si arkitekt i njohur, por edhe për rolin e tij vendimtar në vitin 1990. Aftësitë e tij gjuhësore dhe qetësia e tij ndihmuan shumë refugjatë të kalojnë ato ditë të vështira. Ne kujtojmë miqësinë e tij të ngushtë me ambasadorin e ndjerë Zingraf, i cili na mungon shumë të gjithëve.

Reflektimet e sotme të Gjon Radovani janë një dëshmi e qëndrueshmërisë së shpirtit njerëzor dhe rëndësisë së solidaritetit në kohë krizash.

Ngjarjet e vitit 1990 dhe lidhjet e krijuara atëherë vendosën themelet për marrëdhëniet e ngushta gjermano-shqiptare të sotme. Guximi i refugjatëve dhe mbështetja e ofruar nga ambasadat në ato ditë kritike kanë ndërtuar një lidhje mes kombeve tona që vazhdon të forcohet deri më sot.

Historia jonë e përbashkët nuk është vetëm një kujtesë e sfidave të kaluara, por edhe një udhëzues drejt një të ardhmeje të mbushur me shpresë dhe respekt të ndërsjellë.